Για τους περισσότερους από εμάς, η Καθαρή Δευτέρα σημαίνει εξοχή, χαρταετός και λαγάνα. Όμως, η λέξη «Καθαρή» δεν επιλέχθηκε τυχαία. Συμβολίζει μια διπλή μετάβαση: την πνευματική κάθαρση των πιστών και την πρακτική καθαριότητα του σπιτιού.
1. Η Πνευματική Κάθαρση
Η Καθαρή Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μετά το τριήμερο της Αποκριάς, που χαρακτηρίζεται από το φαγοπότι και το γλέντι, οι πιστοί καλούνται να «καθαρίσουν» την ψυχή και το σώμα τους μέσω της νηστείας και της προσευχής.
-
Είναι η ημέρα που αφήνουμε πίσω τις «αμαρτωλές» συνήθειες του Τριωδίου.
-
Η «κάθαρση» ξεκινά με τη διακοπή της κατανάλωσης κρέατος και γαλακτοκομικών, προετοιμάζοντας το σώμα για το Πάσχα.
2. Το Έθιμο της «Καθαριότητας» στο Σπίτι
Παλαιότερα, η Καθαρή Δευτέρα είχε έναν πολύ πρακτικό χαρακτήρα για τις νοικοκυρές. Ήταν η μέρα που έπρεπε να «καθαριστούν» τα μαγειρικά σκεύη από κάθε ίχνος ζωικού λίπους.
-
Οι γυναίκες έπλεναν καλά τις κατσαρόλες, τα τηγάνια και τα πιάτα με ζεστό νερό και στάχτη (την παραδοσιακή αλυσίβα).
-
Ο στόχος ήταν να μην μείνει ούτε ψίχουλο από τα εδέσματα της Αποκριάς, ώστε το σπίτι να είναι έτοιμο για την περίοδο της νηστείας.
3. Η Σημειολογία του Φαγητού
Ακόμα και τα φαγητά της ημέρας ονομάζονται «καθαρά». Τα θαλασσινά και τα λαχανικά θεωρούνται τροφές που δεν «μολύνουν» το σώμα με το αίμα των ζώων, επιτρέποντας στον άνθρωπο να παραμείνει πνευματικά και σωματικά αγνός.
4. Τα «Κούλουμα»: Μια γιορτή της φύσης
Αν και η λέξη Καθαρή Δευτέρα έχει θρησκευτική χροιά, ο εορτασμός της συνδυάζεται με τα Κούλουμα. Η λέξη πιθανότατα προέρχεται από το λατινικό Culumus (σωρός/αφθονία) ή το Columna (κολώνα), αναφερόμενη στις κολώνες του Ναού του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα, όπου παραδοσιακά γιόρταζαν οι Αθηναίοι.
Συμπέρασμα: Η Καθαρή Δευτέρα είναι μια ημέρα «reset». Μας θυμίζει ότι για να ξεκινήσουμε κάτι καινούργιο και σημαντικό, πρέπει πρώτα να καθαρίσουμε τον χώρο μας και τη σκέψη μας από τα περιττά βάρη.